Τι θα μάθεις
- Να αναλύεις την αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου και τις συνιστώσες της.
- Να εφαρμόζεις την αρχή της αναλογικότητας σε περιορισμούς δικαιωμάτων.
- Να εξηγείς την έννοια της τριτενέργειας των δικαιωμάτων.
Κράτος δικαίου και κοινωνικό κράτος δικαίου (άρθρο 25 §§1-2 Συντ.)
Τα δικαιώματα του ανθρώπου και η αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου τελούν υπό την εγγύηση του Κράτους, ενώ όλα τα κρατικά όργανα οφείλουν να διασφαλίζουν την απρόσκοπτη και αποτελεσματική άσκησή τους. Η αναγνώριση και η προστασία των θεμελιωδών και απαραβίαστων δικαιωμάτων αποσκοπούν στην πραγμάτωση της κοινωνικής προόδου μέσα σε ελευθερία και δικαιοσύνη.
- Κάθε περιορισμός πρέπει να προβλέπεται είτε απευθείας από το Σύνταγμα είτε από νόμο, εφόσον το Σύνταγμα το επιτρέπει.
- Οι περιορισμοί πρέπει να σέβονται την αρχή της αναλογικότητας.
Αρχή της αναλογικότητας
Η αρχή της αναλογικότητας επιβάλλει ότι κάθε περιορισμός δικαιώματος πρέπει να είναι κατάλληλος, αναγκαίος και αναλογικός υπό στενή έννοια ως προς τον επιδιωκόμενο σκοπό. Σε σοβαρές παραβιάσεις, τα μέτρα πρέπει να αναλογούν στη σοβαρότητα της προσβολής.
Χρηστή διοίκηση και απαγόρευση κατάχρησης δικαιώματος
Η χρηστή διοίκηση αποτελεί γενική αρχή που διέπει τη δράση των δημοσίων οργάνων και επιβάλλει την αντιμετώπιση των διοικουμένων με ευγένεια, σεβασμό και δίκαιη κρίση. Απαγορεύεται η κατάχρηση δικαιώματος, ενώ η τριτενέργεια σημαίνει ότι τα δικαιώματα ασκούνται και έναντι τρίτων, όταν αυτό είναι συναφές με τη φύση τους.
Σημαντικά σημεία
- Η αρχή του κράτους δικαίου συνδέεται στενά με τη νομιμότητα, τη δικαιολογημένη στάθμιση και τη δικαστική προστασία.
- Η τριτενέργεια δεν μετατρέπει κάθε δικαίωμα σε αξίωση κατά ιδιωτών· εξαρτάται από τη φύση του δικαιώματος.
Τι να θυμάσαι
- Οι περιορισμοί δικαιωμάτων πρέπει να σέβονται την αρχή της αναλογικότητας (άρ. 25 §1 Συντ.).
- Απαγορεύεται η κατάχρηση δικαιώματος (άρ. 25 §3 Συντ.).
- Η χρηστή διοίκηση αποτελεί αρχή του διοικητικού δικαίου και διέπει τη δράση της διοίκησης.
- Η τριτενέργεια ισχύει σε σχέσεις μεταξύ ιδιωτών, εφόσον αυτό είναι συμβατό με τη φύση του δικαιώματος.
Σύντομη ανακεφαλαίωση
Συνδύασε την αρχή της αναλογικότητας, την αρχή της χρηστής διοίκησης και την τριτενέργεια ως σύγχρονες εκδηλώσεις του κοινωνικού κράτους δικαίου.
Γρήγορος έλεγχος
Απάντησε νοερά και άνοιξε την απάντηση για επιβεβαίωση.
1. Ποια τρία κριτήρια πρέπει να πληροί ένας περιορισμός δικαιώματος;
Καταλληλότητα, αναγκαιότητα και αναλογικότητα υπό στενή έννοια.
2. Τι σημαίνει τριτενέργεια των δικαιωμάτων;
Ότι τα δικαιώματα δεν ασκούνται μόνο έναντι του Κράτους, αλλά δύνανται να παράγουν αποτελέσματα και σε σχέσεις μεταξύ ιδιωτών, εφόσον αυτό είναι συμβατό με τη φύση τους.
3. Ποια αρχή απαγορεύει την υπέρβαση των ορίων άσκησης δικαιώματος;
Η απαγόρευση κατάχρησης δικαιώματος (άρθρο 25 §3 του Συντάγματος).
Ολοκλήρωσες το κεφάλαιο;
Σήμανέ το αφού διαβάσεις τη θεωρία και κάνεις τον σύντομο αυτοέλεγχο. Το προσωπικό πλάνο θα περάσει στο επόμενο βήμα.