Τι θα μάθεις
- Να διακρίνεις τυπική και ουσιαστική ισότητα και να εξηγείς πότε επιτρέπεται άνιση μεταχείριση.
- Να εξηγείς τους όρους απόκτησης και αφαίρεσης της ελληνικής ιθαγένειας.
- Να περιγράφεις τους κανόνες πρόσβασης στις δημόσιες θέσεις και τη συνταγματική θεμελίωση του διορισμού.
Η αρχή της ισότητας (άρθρο 4 Συντ.)
Η συνταγματική αρχή της ισότητας εκφράζεται σε τρία επίπεδα: ισότητα ενώπιον του νόμου, ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών σε δικαιώματα και υποχρεώσεις και απαγόρευση των άνισων εισφορών στα δημόσια βάρη χωρίς αντικειμενική αιτιολόγηση. Η ισότητα δεν απαγορεύει κάθε διάκριση· επιτρέπει τη θεμιτή, αντικειμενικά αιτιολογημένη διαφοροποίηση.
- Απαγόρευση τίτλων ευγένειας ή διάκρισης.
- Ίσες εισφορές στα δημόσια βάρη ανάλογα με τις δυνατότητες.
- Υποχρέωση ικανών Ελλήνων να συμβάλλουν στην υπεράσπιση της χώρας, με δυνατότητα εναλλακτικής θητείας για λόγους συνείδησης.
Ελληνική ιθαγένεια και πρόσβαση στις δημόσιες λειτουργίες (άρθρο 4 §§3-4 Συντ.)
Έλληνες πολίτες είναι όσοι έχουν τα προσόντα που ορίζει ο νόμος. Η ιθαγένεια μπορεί να αφαιρεθεί μόνον αν ο πολίτης αποκτήσει εκούσια άλλη ιθαγένεια ή αναλάβει υπηρεσία σε αλλοδαπό κράτος χωρίς την άδεια της ελληνικής κυβέρνησης, όταν η ενέργεια αντιβαίνει στα εθνικά συμφέροντα. Η αφαίρεση επιτρέπεται μόνο σε αυτές τις εξαιρετικές περιπτώσεις.
Η πρόσβαση στις δημόσιες λειτουργίες είναι ανοιχτή μόνο σε Έλληνες πολίτες, εκτός από τις εξαιρέσεις που εισάγουν ειδικοί νόμοι. Για τον διορισμό στη δημόσια διοίκηση απαιτούνται, κατά το Σύνταγμα και τον Υπαλληλικό Κώδικα, τα νόμιμα προσόντα.
Ορισμός: Δημόσια λειτουργία
Κάθε θέση στο Δημόσιο, σε ΝΠΔΔ ή ΟΤΑ, η άσκηση της οποίας συνδέεται με τη δημόσια εξουσία ή την εξυπηρέτηση δημοσίου σκοπού.
Σημαντικά σημεία
- Η απαγόρευση των διακρίσεων αφορά ιδίως τη φυλή, το φύλο, την καταγωγή, τη θρησκεία και τις πολιτικές πεποιθήσεις.
- Η πρόσβαση στις δημόσιες λειτουργίες προϋποθέτει ελληνική ιθαγένεια, εκτός αν ειδικός νόμος ορίζει διαφορετικά.
Τι να θυμάσαι
- Η ισότητα είναι τυπική (ενώπιον του νόμου) και ουσιαστική (ουσιαστική ισότητα μέσω διορθωτικών μέτρων).
- Η αρχή της ίσης ευκαιρίας για πλήρωση θέσεων στη δημόσια διοίκηση αντλείται από τα άρθρα 4 §1 και 5 §1 Συντ.
- Η ιθαγένεια δεν αφαιρείται παρά μόνο στις εξαιρετικές περιπτώσεις που προβλέπει το ίδιο το Σύνταγμα.
- Η πρόσβαση στις δημόσιες θέσεις ανήκει σε όσους πληρούν τα νόμιμα προσόντα, κατόπιν δημόσιου και αντικειμενικού διαγωνισμού.
Σύντομη ανακεφαλαίωση
Συνδύασε την ισότητα, την ιθαγένεια και την πρόσβαση στο Δημόσιο: όλα στηρίζονται στη συνταγματική αρχή της ισότητας και στη λειτουργία του κράτους ως κοινωνικού κράτους δικαίου.
Γρήγορος έλεγχος
Απάντησε νοερά και άνοιξε την απάντηση για επιβεβαίωση.
1. Πότε επιτρέπεται η άνιση μεταχείριση;
Όταν υπαγορεύεται από αντικειμενικά, αξιολογικά ουδέτερα κριτήρια και είναι συγκλίνουσα προς τον σκοπό της ισότητας.
2. Πότε μπορεί να αφαιρεθεί η ελληνική ιθαγένεια;
Μόνο αν ο πολίτης αποκτήσει εκούσια άλλη ιθαγένεια ή αναλάβει χωρίς άδεια υπηρεσία σε αλλοδαπό κράτος εις βάρος των εθνικών συμφερόντων.
3. Ποιοι έχουν πρόσβαση στις δημόσιες θέσεις;
Οι Έλληνες πολίτες, με εξαιρέσεις που θεσπίζονται με ειδικούς νόμους.
Ολοκλήρωσες το κεφάλαιο;
Σήμανέ το αφού διαβάσεις τη θεωρία και κάνεις τον σύντομο αυτοέλεγχο. Το προσωπικό πλάνο θα περάσει στο επόμενο βήμα.