Τι θα μάθεις
- Να αναγνωρίζεις τους σταθμούς στην πολιτειακή εξέλιξη του νέου ελληνικού κράτους.
- Να εξηγείς τη σημασία της «Αρχής της Δεδηλωμένης».
- Να περιγράφεις τα κύρια πολιτικά πρόσωπα και κόμματα του 19ου αιώνα.
Πολιτειακή εξέλιξη
- Η Ελληνική Επανάσταση (1821) οδήγησε στη δημιουργία ανεξάρτητου κράτους, η εξέλιξη του οποίου σημαδεύτηκε από διαδοχικά συντάγματα.
- Η «Αρχή της Δεδηλωμένης» καθιερώθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα: ο/η πρωθυπουργός που λαμβάνει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης πρέπει να έχει τη «δεδηλωμένη» εμπιστοσύνη της πλειοψηφίας της Βουλής.
Πρόσωπα και γεγονότα
- Ο Χαρίλαος Τρικούπης υπήρξε σημαντικός πρωθυπουργός του 19ου αιώνα, ο οποίος διακρίθηκε για τη συχνή παραβίαση των κοινοβουλευτικών κανόνων και τη νόθευση εκλογικών αναμετρήσεων. Παραπέμφθηκε στο Ειδικό Δικαστήριο περί ευθύνης Υπουργών το 1875 με την κατηγορία της πλαστογραφίας και της αντιποίησης αρχής.
- Η «Σφαγή στο Δήλεσι» (1876) αποτελεί χαρακτηριστικό γεγονός της περιόδου.
Πρώτος δημοσιοϋπαλληλικός κώδικας
- Ο πρώτος δημοσιοϋπαλληλικός κώδικας θεσπίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα.
- Ο Αλέξανδρος Κουμουνδούρος ήταν ο πρώτος Έλληνας πρωθυπουργός που προσπάθησε να θέσει κριτήρια για τις προσλήψεις των δημοσίων υπαλλήλων.
Οικονομία και κρίσεις
- Η σταφίδα αποτελούσε κρίσιμο αγροτικό προϊόν για την ελληνική οικονομία στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα, με τις διακυμάνσεις της τιμής της να δημιουργούν οικονομική και πολιτική κρίση.
Σημαντικά σημεία
- Η «Αρχή της Δεδηλωμένης» αποτελεί θεμέλιο του κοινοβουλευτικού πολιτεύματος.
- Τα πρώτα συντάγματα αντικατοπτρίζουν τις πολιτικές και κοινωνικές αντιπαραθέσεις της εποχής.
Τι να θυμάσαι
- Η «Αρχή της Δεδηλωμένης» καθιερώθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα.
- Ο Χαρίλαος Τρικούπης παραπέμφθηκε στο Ειδικό Δικαστήριο το 1875.
- Η σταφίδα αποτελούσε κύριο εξαγωγικό προϊόν.
- Ο Αλέξανδρος Κουμουνδούρος εισήγαγε κριτήρια στις δημοσιοϋπαλληλικές προσλήψεις.
- Ο πρώτος δημοσιοϋπαλληλικός κώδικας θεσπίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα.
Σύντομη ανακεφαλαίωση
Ο 19ος αιώνας αποτέλεσε τη θεμελίωση του ελληνικού κράτους, των πολιτικών θεσμών και της δημόσιας διοίκησης, με σημαντικά γεγονότα όπως η «Αρχή της Δεδηλωμένης», οι πρώτες προσπάθειες θέσπισης κριτηρίων στις προσλήψεις και οι οικονομικές κρίσεις (π.χ. σταφίδα).
Γρήγορος έλεγχος
Απάντησε νοερά και άνοιξε την απάντηση για επιβεβαίωση.
1. Πότε καθιερώθηκε η «Αρχή της Δεδηλωμένης»;
Στα τέλη του 19ου αιώνα.
2. Ποιος πρωθυπουργός παραπέμφθηκε στο Ειδικό Δικαστήριο το 1875;
Ο Χαρίλαος Τρικούπης.
3. Ποιος πρωθυπουργός προσπάθησε να θέσει κριτήρια για τις προσλήψεις δημοσίων υπαλλήλων;
Ο Αλέξανδρος Κουμουνδούρος.
Ολοκλήρωσες το κεφάλαιο;
Σήμανέ το αφού διαβάσεις τη θεωρία και κάνεις τον σύντομο αυτοέλεγχο. Το προσωπικό πλάνο θα περάσει στο επόμενο βήμα.