Τι θα μάθεις
- Να διακρίνεις τις τρεις κατηγορίες αρμοδιοτήτων στα άρθρα 3-6 ΣΛΕΕ.
- Να αναγνωρίζεις τομείς αποκλειστικής και συντρέχουσας αρμοδιότητας.
- Να εφαρμόζεις τις αρχές επικουρικότητας και αναλογικότητας.
Αποκλειστικές αρμοδιότητες
Στους τομείς αποκλειστικής αρμοδιότητας μόνο η Ένωση μπορεί να νομοθετεί και να εκδίδει νομικά δεσμευτικές πράξεις. Τα κράτη μέλη μπορούν να ενεργούν μόνο εάν εξουσιοδοτούνται ρητά.
- Τελωνειακή ένωση και ενιαία αγορά.
- Νομισματική πολιτική για τα κράτη της ζώνης του ευρώ.
- Διατήρηση θαλάσσιων βιολογικών πόρων στο πλαίσιο της ΚΑΠ.
- Κοινή εμπορική πολιτική.
- Σύναψη διεθνών συμφωνιών, υπό ορισμένες προϋποθέσεις.
Συντρέχουσες αρμοδιότητες
Στις συντρέχουσες αρμοδιότητες τα κράτη μέλη διατηρούν την αρμοδιότητα, εφόσον η Ένωση δεν έχει ασκήσει τη δική της. Όταν η Ένωση αποφασίσει να δράσει, τα κράτη μέλη παύουν να νομοθετούν στον συγκεκριμένο τομέα.
Επικουρικές αρμοδιότητες
Στους επικουρικούς τομείς η Ένωση δεν μπορεί να υποκαταστήσει τα κράτη μέλη· μπορεί μόνο να συμπληρώσει, να συντονίσει ή να υποστηρίξει τη δράση τους. Σε αυτούς περιλαμβάνονται ο τουρισμός (άρθρο 195 ΣΛΕΕ), η παιδεία, ο πολιτισμός και η δημόσια υγεία.
Ορισμός: Τεκμήριο αρμοδιότητας
Σε τομείς που δεν ανήκουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης, τα κράτη μέλη διατηρούν τη νομοθετική αρμοδιότητα (άρθρο 2 παρ. 2 ΣΛΕΕ).
Αρχή της επικουρικότητας και αναλογικότητας
Η αρχή της επικουρικότητας (άρθρο 5 ΣΕΕ) ορίζει ότι η Ένωση παρεμβαίνει μόνο εφόσον οι στόχοι δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη. Η αρχή της αναλογικότητας απαιτεί η δράση της Ένωσης να μην υπερβαίνει τα αναγκαία όρια.
Σημαντικά σημεία
- Τρεις κατηγορίες: αποκλειστικές, συντρέχουσες, επικουρικές.
- Τεκμήριο υπέρ των κρατών μελών σε μη αποκλειστικές αρμοδιότητες.
Τι να θυμάσαι
- Αποκλειστικές: τελωνεία, νόμισμα, κοινή εμπορική πολιτική.
- Συντρέχουσες: εσωτερική αγορά, περιβάλλον, μεταφορές, ενέργεια.
- Επικουρικές: τουρισμός, παιδεία, πολιτισμός, δημόσια υγεία.
- Η επικουρικότητα ρυθμίζεται στο άρθρο 5 ΣΕΕ.
- Τα κράτη μέλη διαθέτουν τηλεφωνικό μέσο ελέγχου μέσω των εθνικών κοινοβουλίων.
Σύντομη ανακεφαλαίωση
Οι αρμοδιότητες διακρίνονται σε αποκλειστικές, συντρέχουσες και επικουρικές. Η αρχή της επικουρικότητας και της αναλογικότητας θέτει όρια στη δράση της Ένωσης.
Γρήγορος έλεγχος
Απάντησε νοερά και άνοιξε την απάντηση για επιβεβαίωση.
1. Ποια αρχή ορίζει ότι η Ένωση παρεμβαίνει μόνο αν ο στόχος δεν μπορεί να επιτευχθεί από τα κράτη μέλη;
Η αρχή της επικουρικότητας.
2. Ποιο άρθρο της ΣΛΕΕ αφορά τον τουρισμό και τι είδος αρμοδιότητας είναι;
Το άρθρο 195 ΣΛΕΕ· πρόκειται για επικουρική αρμοδιότητα.
3. Σε ποιον ανήκει το τεκμήριο αρμοδιότητας σε μη αποκλειστικούς τομείς;
Στα κράτη μέλη, σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ. 2 ΣΛΕΕ.
Ολοκλήρωσες το κεφάλαιο;
Σήμανέ το αφού διαβάσεις τη θεωρία και κάνεις τον σύντομο αυτοέλεγχο. Το προσωπικό πλάνο θα περάσει στο επόμενο βήμα.