Οικονομικές έννοιες για ΑΣΕΠ: ΑΕΠ, πληθωρισμός και ανεργία

Οι οικονομικές ερωτήσεις του ΑΣΕΠ γίνονται πιο διαχειρίσιμες όταν δεν αντιμετωπίζετε κάθε όρο απομονωμένα. ΑΕΠ, πληθωρισμός, ανεργία, επιτόκια και δημοσιονομική πολιτική περιγράφουν διαφορετικές πλευρές της ίδιας οικονομίας και επηρεάζουν το ένα το άλλο.

Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν

Το ΑΕΠ αποτυπώνει την αξία των τελικών αγαθών και υπηρεσιών που παράγονται σε μια οικονομία σε συγκεκριμένη περίοδο. Προσέξτε τρεις λέξεις: τελικά, παράγονται και περίοδος. Τα ενδιάμεσα αγαθά δεν προστίθενται ξανά, ώστε να αποφεύγεται η διπλή μέτρηση.

Το ονομαστικό ΑΕΠ αποτιμά την παραγωγή σε τρέχουσες τιμές. Το πραγματικό ΑΕΠ επιχειρεί να απομονώσει την επίδραση των μεταβολών των τιμών. Αυτή η διάκριση είναι απαραίτητη όταν εξετάζεται αν αυξήθηκε πραγματικά η παραγωγή.

Πληθωρισμός και επίπεδο τιμών

Πληθωρισμός είναι η γενικευμένη και διαρκής άνοδος του επιπέδου των τιμών, όχι απλώς η αύξηση της τιμής ενός προϊόντος. Όταν υπάρχει πληθωρισμός, η αγοραστική δύναμη μιας δεδομένης ποσότητας χρήματος μειώνεται, εφόσον τα εισοδήματα δεν αυξάνονται αντίστοιχα.

Μην ταυτίζετε τη μείωση του πληθωρισμού με τη μείωση των τιμών. Χαμηλότερος θετικός πληθωρισμός σημαίνει ότι οι τιμές συνεχίζουν να αυξάνονται, αλλά με βραδύτερο ρυθμό.

Ανεργία και εργατικό δυναμικό

Το ποσοστό ανεργίας δεν υπολογίζεται πάνω σε ολόκληρο τον πληθυσμό. Συνδέεται με το εργατικό δυναμικό, δηλαδή τα άτομα που εργάζονται ή αναζητούν ενεργά εργασία σύμφωνα με τους σχετικούς ορισμούς.

Χρήσιμες διακρίσεις είναι:

• τριβής, όταν συνδέεται με τη μετάβαση από μία εργασία σε άλλη,
• διαρθρωτική, όταν οι δεξιότητες ή η γεωγραφική θέση δεν ταιριάζουν με τις διαθέσιμες θέσεις,
• κυκλική, όταν σχετίζεται με ύφεση και μειωμένη συνολική ζήτηση.

Δημοσιονομική και νομισματική πολιτική

Η δημοσιονομική πολιτική αφορά κυρίως δημόσιες δαπάνες και φορολογία. Η νομισματική πολιτική αφορά τις νομισματικές και πιστωτικές συνθήκες, με βασικό εργαλείο τα επιτόκια. Στη ζώνη του ευρώ, η νομισματική πολιτική ασκείται στο επίπεδο του Ευρωσυστήματος.

Όταν διαβάζετε ένα μέτρο, ρωτήστε πρώτα ποιος το αποφασίζει. Αυτό συνήθως αρκεί για να διακρίνετε αν πρόκειται για δημοσιονομικό ή νομισματικό εργαλείο.

Ζήτηση, προσφορά και ισορροπία

Η καμπύλη ζήτησης συνδέει την τιμή με τη ζητούμενη ποσότητα, ενώ η καμπύλη προσφοράς την τιμή με την προσφερόμενη ποσότητα, υπό τις γνωστές παραδοχές. Μη συγχέετε:

• τη μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας λόγω αλλαγής της τιμής του ίδιου αγαθού,
• με τη μετατόπιση ολόκληρης της ζήτησης λόγω εισοδήματος, προτιμήσεων ή τιμών άλλων αγαθών.

Η ίδια λογική ισχύει και για την προσφορά: άλλο κίνηση πάνω στην καμπύλη και άλλο μετατόπιση της καμπύλης.

Πέντε γρήγοροι έλεγχοι πριν απαντήσετε

1. Η ερώτηση μιλά για επίπεδο ή για ρυθμό μεταβολής;
2. Το μέγεθος είναι ονομαστικό ή πραγματικό;
3. Η αλλαγή αφορά τιμή ή κάποιον άλλο προσδιοριστικό παράγοντα;
4. Το μέτρο είναι δημοσιονομικό ή νομισματικό;
5. Το ποσοστό έχει σωστό παρονομαστή;

Επίσημη πηγή

Η Τράπεζα της Ελλάδος διαθέτει το εκπαιδευτικό Αλφαβητάρι της Οικονομίας, με σύντομες επεξηγήσεις βασικών οικονομικών όρων. Για τις εξετάσεις, χρησιμοποιήστε το μαζί με τις πηγές που αναφέρονται στις επίσημες ερωτήσεις.

Το επόμενο βήμα

Μετά από κάθε έννοια λύστε λίγες σχετικές ερωτήσεις. Αν κάνετε λάθος, σημειώστε ποια διάκριση χάθηκε — για παράδειγμα «ονομαστικό/πραγματικό» ή «τιμή/μετατόπιση ζήτησης». Αυτές οι σύντομες σημειώσεις είναι πολύ πιο χρήσιμες από την επανάληψη ολόκληρου του κεφαλαίου.